Merkez Bankası Başkanı’nın görevden alınmasının perde arkasında neler yaşandı?

Merkez Bankası Başkanı Çetinkaya. Ekonomi Hattı

Merkez Bankası Başkanı Murat Çetinkaya’nın görevden alınmasının yankıları ekonomi piyasasında sürüyor. Konu ile ilgili ODA TV kulislerden derlediği ilginç bir analize yer verdi. Oda TV’nin kulislere dayandırdığı analize göre Merkez Bankası Başkanı’nın görevden alınmasının hukuki bir dayanağı olmadığı görüşüne yer veriliyor. Oda TV’de yer alan “Merkez Bankası Başkanı Murat Çetinkaya’nın görevden alınmasının perde arkasında neler yaşandı?” başlıklı analiz şöyle:

Merkez Bankası Başkanı’nın görevden alınmasının perde arkasında neler yaşandı

Merkez Bankası Başkanı Murat Çetinkaya’nın görevden alınması hem Merkez Bankası’nın bağımsızlığına darbe vurması, hem de hukuken eleştiriye açık olması sebebiyle gündemdeki yerini koruyor. Kritik soru şu: Cumhurbaşkanlığı yetkilileri bu hukuk sorunlarının farkında olmadan mı karar aldı? Ortaya çıkabilecek itiraz ve ihtilaflar hiç mi düşünülmedi? Merkez bankalarının bağımsızlığının temel unsurlarından biri karar vericiler için sağlanan görev güvencesi. 1211 sayılı Merkez Bankası Kanunu da bu amaçla düzenlenmiş maddeler içermekteydi. Ancak, Başkanlık sistemine geçiş aşamasında Merkez Bankası yöneticilerinin görev süresi beş yıldan dört yıla indirilirken, düzenleme bir KHK içeriğinde kalıp yasaya yansıtılmadı.

Bu durum, görevden alma kararının geçerliliğini tartışmalı hale getiren en önemli konu. Diğer taraftan, kararda atıf yapılan 375 sayılı KHK’nın 35. maddesi tartışmayı daha da büyütüyor. Bu madde kapsamında kurumsal hedeflere ulaşma performansı görevden almalar için esas olabiliyor. Ama hukukçular ve konuya yakın kaynaklar bunun süreli görevler için ve özellikle de kendi kanunu bulunan Merkez Bankası için uygulanamayacağında neredeyse hemfikir. Ayrıca kurumsal hedefi “enflasyon hedefini tutturmak” olan Merkez Bankası’nda bu sorumluluğun, öncelikle tüm Para Politikası Kurulu üyelerinde olduğu çok açık. Bu halde sadece MB Başkanını sorumlu tutmak hukuken de mümkün değil.

Kritik soru şu: Cumhurbaşkanlığı yetkilileri bu hukuk sorunlarının farkında olmadan mı karar aldı? Ortaya çıkabilecek itiraz ve ihtilaflar hiç mi düşünülmedi?

SÜREÇ NASIL GELİŞTİ

Odatv’nin edindiği bilgiye göre süreç şöyle gelişti: Tüm hesaplar Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak ile son aylarda şiddetli biçimde karşı karşıya gelen MB Başkanı Çetinkaya’nın istifasının alınmasına dayanıyordu. Ama Çetinkaya baskıya direndi ve kurumsal yapıya vereceği zararı da öne sürerek istifa etmedi.

Hesap şaşınca ilk olarak görev süresinin kısaltılması Cumhurbaşkanlığı hukukçuları tarafından çalışıldı. Ancak bunun hem hukuken sakat, hem de içerik olarak savunulamaz olduğu kanaati hakim geldi. Ama özellikle Bakan Albayrak’ın ısrarı ile son geceye kadar bu tartışmalar ve çözüm arama seansları sürdü. Ancak son noktada Cumhurbaşkanlığı’ın hukuk ekibi nihai görüşünü sundu ve süre kısaltma seçeneği çöpe atıldı.

Başka bir yöntem bulunamayınca, üst düzey bürokratlar için konulmuş bir genel düzenlemeye dayanılarak görevden alma kararının alınması konuşuldu. Hukukçuların bunun da en az süre kısaltma kadar sorunlu olduğunu söyledikleri biliniyor. Ama artık tüm seçenekler tükenince başka “çare” kalmamıştı!

BÜYÜK SORUNLARIN TOHUMLARI ATILDI 

Bu tartışmalarda Bakan Albayrak’ın ve hatta bir ara Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın hukuk ekibini epey fırçalayıp zorladığını da not edelim. Konuya yakın bir kaynak, bu büyük riskin alınabilmesinde tek faktörün Çetinkaya’nın hukuken itiraz etmeyeceği beklentisi olduğunu belirtiyor. Oysa Cumhurbaşkanlığı bu düzenleme ile Merkez Bankası dahil hiçbir kurumda yönetimin bağımsızlığının ve görev güvencesinin kalmadığını çoktan ilan etti.

Günü kurtarmaya odaklı bir adım yarının büyük sorunlarının tohumlarını atmış oldu.

Düzenlemenin kamu menfaatini doğrudan etkilemesi sebebiyle üçüncü taraflarca da mahkemeye taşınmasının mümkün olduğunu hatırlatalım. Önümüzdeki günlerde ilginç sürprizler neticesinde hukuken kimin Merkez Bankası’nın Başkanı olduğu tartışılır hale gelebilir. “

DİPNOT: ODA TV orijinal analizinde “SARAY” ifadesi kullanılmış, Ekonomi Hattı yayın politikası gereği “SARAY” ifadesi “Cumhurbaşkanlığı” ifadesi olarak değiştirilmiştir.

Bu makalede yer alan fikirler alıntılanan kaynağa aittir ve Ekonomi Hattı’nın editöryel politikasını yansıtmayabilir.

EKONOMİ HATTI / HABER MERKEZİ

Burada yer alan haber, yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, yetkili kuruluşlar tarafından kişilerin risk ve getiri tercihleri dikkate alınarak kişiye özel sunulmaktadır. Burada yer alan yorum ve tavsiyeler ise genel niteliktedir. Bu tavsiyeler mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir. Bu haberde yer alan bilgiler www.ekonomihatti.com'un Araştırma Bölümü tarafından bilgi verme amacıyla hazırlanmış olup herhangi bir hisse senedinin alım satımına ilişkin bir teklif içermemektedir. Veriler, güvenilir olduğuna inanılan kaynaklardan alınmıştır. Bu kaynaklardaki hata ve eksikliklerden ve bu bilgilerin ticari amaçlı kullanılmasından doğabilecek zararlardan www.ekonomihatti.com hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz. İşbu haberdeki tüm görüş ve tahminler, söz konusu haber tarihiyle www.ekonomihatti.com'a ait olup diğer AHSAM Araştırma Merkezi'nin görüş ve tahminlerini temsil etmemektedir. Bu haberdeki tüm görüş ve bilgiler önceden haber verilmeksizin değiştirilebilir.